Nhu cầu bùng nổ từ trí tuệ nhân tạo đang tạo ra làn sóng thiếu hụt chip nhớ trên toàn cầu, đẩy nhiều nhà sản xuất phần cứng tiêu dùng vào tình thế bị động. Theo Nikkei Asia, khi nguồn cung bộ nhớ tiếp tục bị siết chặt, không ít hãng buộc phải điều chỉnh giảm kế hoạch xuất xưởng năm 2026, thậm chí tháo dỡ chip nhớ từ hàng tồn kho cũ để tái sử dụng cho các dòng sản phẩm mới.

Giới lãnh đạo trong ngành nhận định tình trạng căng thẳng nguồn cung có thể kéo dài ít nhất đến hết năm 2026, thậm chí sang năm 2027 nếu nhu cầu AI tiếp tục tăng mạnh như hiện nay.

Các phân khúc chịu tác động nặng nề nhất là thiết bị điện tử tiêu dùng tầm trung và giá rẻ, bao gồm TV, đầu thu kỹ thuật số, router gia đình, máy tính bảng phổ thông, smartphone và PC. Ngành ô tô cũng nằm trong nhóm rủi ro cao do đặc thù chu kỳ kiểm định linh kiện kéo dài, khiến việc thay thế nguồn cung bộ nhớ gặp nhiều rào cản.

Từ cuối năm ngoái, nhiều nhà sản xuất PC và thiết bị điện tử đã trực tiếp tìm đến các hãng chip nhớ lớn như Samsung Electronics và SK hynix để tìm kiếm thêm nguồn cung. Tuy nhiên, nỗ lực này hầu như không mang lại kết quả, khi các nhà sản xuất bộ nhớ đang ưu tiên công suất cho khách hàng AI và các nhà cung cấp dịch vụ đám mây, những bên sẵn sàng chi trả mức giá cao cho HBM và các dòng bộ nhớ tiên tiến.

HBM, loại bộ nhớ băng thông cao được xếp chồng từ nhiều chip DRAM, hiện đóng vai trò then chốt trong GPU và máy chủ AI, đặc biệt là các nền tảng do Nvidia dẫn dắt. Khi nhu cầu từ lĩnh vực AI vượt xa phần còn lại của thị trường, các hãng bộ nhớ gần như không còn dư địa để đáp ứng nhóm khách hàng điện tử tiêu dùng vốn rất nhạy cảm về giá.

Một quản lý trong ngành chip nhớ cho biết, những thương hiệu từng gây sức ép giảm giá và cắt đơn hàng trong giai đoạn thị trường suy yếu đang rơi vào thế bất lợi khi chu kỳ tăng trưởng mới bắt đầu. Trong bối cảnh hiện tại, mối quan hệ dài hạn với nhà cung cấp bộ nhớ trở thành yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn linh kiện.

Ông P.S. Pua, CEO của Phison Electronics, nhận định nhu cầu mạnh từ máy chủ và AI sẽ tiếp tục đẩy giá flash NAND tăng cao ít nhất đến hết năm 2026. Điều này khiến nhiều nhà sản xuất thiết bị tiêu dùng khó có khả năng hấp thụ chi phí, đặc biệt ở các dòng TV, đầu thu kỹ thuật số và sản phẩm giá rẻ, vốn được dự báo sẽ ghi nhận mức sụt giảm sản lượng rõ rệt.

Để thích ứng, một số hãng PC đã thiết kế lại các mẫu máy cấp thấp với khe cắm bộ nhớ mở rộng, cho phép người dùng tự nâng cấp khi cần. Những hãng khác chủ động cảnh báo các đối tác phân phối về khả năng tăng giá bán trong thời gian tới, khi chi phí bộ nhớ tiếp tục leo thang.

Một biện pháp tạm thời khác là tháo chip nhớ từ các thiết bị tồn kho không còn sử dụng để tái lắp ráp. Tuy nhiên, giải pháp này chỉ phù hợp với thị trường thứ cấp hoặc các sản phẩm giá thấp, do tiềm ẩn rủi ro về độ bền và chất lượng linh kiện.

Chủ tịch Asustek Computer, ông Jonney Shih, cho biết toàn ngành PC gần như chắc chắn sẽ phải tăng giá sản phẩm mới trong năm 2026. Asus hiện đang tái cấu trúc danh mục sản phẩm nhằm tối ưu lượng bộ nhớ có thể đảm bảo, đồng thời điều chỉnh cấu hình để phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.

Một lãnh đạo chuỗi cung ứng tại Nhật Bản thậm chí khuyến cáo người tiêu dùng nên mua sắm sớm nếu có kế hoạch nâng cấp thiết bị, bởi giá phần cứng khó có khả năng giảm. Tỷ trọng chi phí chip nhớ trong tổng chi phí linh kiện của một chiếc PC đã tăng từ khoảng 15% lên gần 40%.

Thực tế, giá bán lẻ đã bắt đầu phản ánh áp lực này. Mẫu laptop cao cấp LG Gram Pro AI 2026 hiện ghi nhận mức giá cao hơn trên 40% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhiều hãng smartphone như Xiaomi, Oppo và Vivo đã cắt giảm dự báo xuất xưởng năm 2026 từ 10 đến 15% so với năm 2025.

Ngay cả Samsung Electronics, nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới, cũng không đứng ngoài vòng xoáy. Lãnh đạo mảng di động của Samsung thừa nhận áp lực chi phí bộ nhớ đang ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch sản lượng smartphone. Ngành ô tô được dự báo sẽ còn đối mặt thách thức lớn hơn, do thiếu nguồn lực kiểm định và hỗ trợ kỹ thuật từ phía nhà cung cấp bộ nhớ.

Một nguyên nhân sâu xa là việc nhiều thiết bị phổ thông vẫn phụ thuộc vào các thế hệ DRAM cũ như DDR4 và LPDDR4, trong khi Samsung, SK hynix và Micron đang dần thu hẹp hoặc ngừng sản xuất DDR4 để dồn nguồn lực cho HBM và DRAM tiên tiến phục vụ AI.

Hệ quả là giá DDR4 tăng mạnh. Theo TrendForce, giá giao ngay của DDR4 16GB đã tăng hơn 2.300% so với cùng kỳ năm trước, trong khi giá hợp đồng dài hạn tăng khoảng 60% trong năm 2025 và dự kiến tiếp tục đi lên trong năm 2026.

Flash NAND cũng chịu áp lực tương tự. Dữ liệu từ Omdia cho thấy giá NAND trong quý I/2026 có thể tăng khoảng 120% so với cùng kỳ, do nhu cầu lưu trữ cho suy luận AI tăng nhanh trong khi nguồn cung khó mở rộng kịp thời.

Trong bối cảnh này, các nhà sản xuất điện tử buộc phải lựa chọn giữa việc tăng giá bán hoặc cắt giảm cấu hình sản phẩm. Ngược lại, các hãng chip nhớ đang hưởng lợi rõ rệt với biên lợi nhuận cải thiện trên toàn ngành. Giới chuyên gia nhận định chu kỳ tăng trưởng đặc biệt của thị trường bộ nhớ có thể kéo dài ít nhất đến năm 2027, khi AI tiếp tục giữ vai trò trung tâm, đồng thời khiến thiết bị công nghệ giá rẻ ngày càng khó duy trì mức giá như trước.