Trung Quốc vừa áp đặt lệnh tạm dừng xuất khẩu khí heli, một nguyên liệu quan trọng đối với sản xuất chip bán dẫn, điện toán lượng tử, cáp quang và hàng không vũ trụ. Động thái này được đánh giá có thể tác động đến chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa các nền kinh tế lớn ngày càng gia tăng.

Ngày 10/7, Bộ Thương mại Trung Quốc và Tổng cục Hải quan nước này đã ban hành quy định kiểm soát xuất khẩu đối với khí heli, có hiệu lực ngay sau khi công bố. Theo thông báo, lệnh hạn chế áp dụng với mã hàng hóa hải quan 2804290010 và sẽ được điều chỉnh hoặc dỡ bỏ thông qua các quyết định hành chính riêng trong tương lai.

Mặc dù heli là loại khí không màu, không mùi, không vị và không độc hại, đây lại là một trong những nguyên liệu quan trọng đối với nhiều ngành công nghệ cao. Vì vậy, quyết định của Trung Quốc nhanh chóng thu hút sự quan tâm của thị trường bán dẫn và các doanh nghiệp công nghệ trên toàn cầu.

Heli giữ vai trò quan trọng trong sản xuất chip

Trong ngành bán dẫn, heli được sử dụng ở nhiều công đoạn quan trọng nhờ khả năng dẫn nhiệt cao và tính trơ hóa học. Khí heli giúp làm mát nhanh các tấm wafer silicon trong quá trình sản xuất, đồng thời tạo môi trường ổn định để hạn chế các phản ứng hóa học không mong muốn và loại bỏ tạp chất trên bề mặt chip.

Đối với các dây chuyền sản xuất bán dẫn tiên tiến, nguồn cung heli có độ tinh khiết cao góp phần duy trì tỷ lệ thành phẩm và đảm bảo chất lượng sản xuất.

Thành phần không thể thiếu của điện toán lượng tử

Heli cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực điện toán lượng tử. Để các qubit hoạt động ổn định, hệ thống phải được duy trì ở nhiệt độ cực thấp, gần với độ không tuyệt đối.

Heli lỏng hiện là môi chất làm lạnh phù hợp nhất để vận hành các hệ thống siêu dẫn, vì có điểm sôi thấp nhất trong tất cả các nguyên tố, khoảng -268,9°C.

Ứng dụng rộng trong cáp quang và hàng không vũ trụ

Không chỉ phục vụ ngành bán dẫn, heli còn được sử dụng trong quá trình sản xuất cáp quang. Khí này giúp làm nguội nhanh các sợi thủy tinh nóng chảy, góp phần đảm bảo chất lượng truyền dẫn và giảm thiểu các lỗi cấu trúc của sợi quang.

Trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, heli được dùng để tạo áp suất trong các bồn chứa nhiên liệu lỏng của tên lửa cũng như làm sạch hệ thống nhiên liệu. Nhờ đặc tính trơ và khối lượng riêng thấp, heli giúp đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.

Động thái mang ý nghĩa chiến lược

Heli là nguồn tài nguyên không thể tái tạo và việc khai thác thương mại khá phức tạp. Phần lớn heli được thu hồi như sản phẩm phụ trong quá trình khai thác khí tự nhiên, với hàm lượng thường rất thấp.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, việc kiểm soát xuất khẩu heli được xem là một phần trong chiến lược bảo vệ chuỗi cung ứng trong nước của Trung Quốc.

Việc ưu tiên nguồn cung cho thị trường nội địa có thể giúp các doanh nghiệp bán dẫn, hàng không vũ trụ và công nghệ cao của Trung Quốc đảm bảo nguyên liệu đầu vào, đồng thời giảm rủi ro trước những biến động của chuỗi cung ứng quốc tế.

Tác động đến ngành công nghệ

Mặc dù thị trường heli toàn cầu vẫn có nhiều nguồn cung khác, động thái của Trung Quốc cho thấy các vật liệu công nghiệp tưởng chừng ít được chú ý đang trở thành yếu tố chiến lược trong cuộc cạnh tranh công nghệ.

Bên cạnh các chip AI, GPU hay thiết bị sản xuất bán dẫn, những nguyên liệu như heli, gallium, germanium hay đất hiếm ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của AI, trung tâm dữ liệu và ngành công nghiệp bán dẫn. Điều này phản ánh xu hướng mới của chuỗi cung ứng công nghệ, nơi lợi thế cạnh tranh không chỉ đến từ năng lực thiết kế chip mà còn từ khả năng kiểm soát các nguyên liệu nền tảng phục vụ sản xuất.